Baszków

Z pracowni lub pod wpływem berlińskiego architekta pracującego na przełomie XVIII i XIX wieku w Poznaniu i Wielkopolsce Dawida Gillyego wyszedł projekt pałacu w Baszkowie, zamówiony przez Mikołaja Mielżyńskiego, a zrealizowany w latach 1804-1805. Jednopiętrowy pałac na rzucie prostokąta, na osi obu fasad pseudoryzality: od frontu z wgłębnym portykiem o czterech jońskich kolumnach z niewielkim szczytem z herbem późniejszych właścicieli książąt von Reuss, od ogrodu piętrowy, zwieńczony trójkątnym frontonem. Korpus główny nakryty pierwotnie dachem czterospadowym. Od północy w latach sześćdziesiątych XIX wieku książę Henryk von Reuss dobudował skrzydło wzorowane na architekturze francuskiej pierwszej połowy XVII wieku nakryte dachem mansardowym, zwieńczone wieżą z wysokim hełmem. Architektura francuska była chętnie naśladowana w Wielkopolsce od późnych lat sześćdziesiątych XIX wieku. Pierwszym tego przykładem było Zakrzewo niedaleko Gniezna hr. Węsierskiego. Niemal współczesna do Zakrzewa jest budowa północnego skrzydła pałacu w Baszkowie. Baszków składał się pierwotnie z dwóch miejscowości: Baszków i Wtodyki. Po raz pierwszy wzmiankowany w dokumentach w 1395 roku, do XVI wieku występował jako własność Baszkowskich i Włodyckich. W XVI wieku własność Konarskich, następnie Zborowskich i Sieniutów, a od 1664 roku Leszczyńskich, którzy w poprzednio tu stojącym, a wybudowanym w latach dziewięćdziesiątych XVII wieku pałacu często zamieszkiwali. Miał tu, obok niedalekiej Rydzyny, swą rezydencję król Stanisław Leszczyński. Od 1738 własność Sułkowskich, od 1791 - Mielżyńskich, od 1860 - książąt von Reuss, a od 1913-książąt Czartoryskich, kiedy to kupił Baszków książę Olgierd Czartoryski (1888-1977), kawaler maltański, właściciel Sielca, który w tymże roku ożenił się z arcyksiężniczką austriacką Mechtyldą von Habsburg. Posiadał Baszków aż do drugiej wojny światowej. Książę Olgierd Czartoryski był po drugiej wojnie światowej ambasadorem Zakonu Maltańskiego w Brazylii. W roku 1939 Baszków był własnością księcia Olgierda Czartoryskiego. Majątek w 1926 roku liczył wraz z kilkoma folwarkami 4915 hektarów i miał cegielnię.